BPUG Projectcommunity

Een vak in beweging

Wie al langer in het vak zit, herkent het beeld. Een aanzienlijk deel van de projectmanagerstijd ging jarenlang op aan:

• voortgangsrapportages opstellen;
• planningen bijwerken;
• statusinformatie verzamelen;
• risico-overzichten maken;
• vergaderingen organiseren;
• dashboards actualiseren.

Precies deze activiteiten blijken zeer geschikt voor automatisering. Gartner voorspelde al dat tegen 2030 circa 80% van de traditionele projectmanagementtaken door AI kan worden ondersteund of uitgevoerd. Dat betekent niet automatisch dat projectmanagers verdwijnen. Wel betekent het dat het vak fundamenteel verandert. Laten we eens kijken naar drie mogelijke toekomstscenario's.

Scenario 1: De versterkte projectmanager

In dit scenario blijft de projectmanager bestaan, maar krijgt deze een zeer krachtige AI-assistent. Stel je voor dat je maandagochtend op kantoor komt en je digitale assistent heeft al:

• de projectvoortgang geanalyseerd;
• vertragingen voorspeld;
• risico's geïdentificeerd;
• resourceconflicten gesignaleerd;
• een managementrapport opgesteld.

Waar je vroeger uren besteedde aan het verzamelen van informatie, begin je nu direct met de interpretatie ervan. De rol verschuift daarmee van:

informatie verzamelen → betekenis geven

De projectmanager wordt minder administrateur en meer adviseur, verbinder en beslisser. Voor veel organisaties lijkt dit het meest waarschijnlijke scenario op de korte termijn. AI ondersteunt, maar de mens blijft eindverantwoordelijk. De ongemakkelijke consequentie is echter dat een deel van de huidige werkzaamheden verdwijnt. Wie zijn toegevoegde waarde vooral ontleent aan rapporteren, plannen en coördineren, krijgt het mogelijk lastig.

Scenario 2: De projectmanager als "agent-baas"

Een tweede scenario gaat een stap verder. Hier werkt de projectmanager niet met één AI-assistent, maar met een complete digitale projectorganisatie. Denk aan gespecialiseerde AI-agents voor:

• risicoanalyse;
• planning;
• financiën;
• stakeholdermanagement;
• kwaliteitsbewaking;
• kennismanagement.

Deze agents leveren niet alleen analyses op, maar voeren ook zelfstandig werkzaamheden uit en stemmen onderling af. Microsoft gebruikt hiervoor de term "agent boss": iemand die AI-agents inricht, aanstuurt en bewaakt. In dit toekomstbeeld managet de projectmanager niet langer alle afzonderlijke activiteiten, maar een intelligent ecosysteem van mensen én AI. Dat heeft verstrekkende gevolgen. Waar vandaag misschien meerdere projectcoördinatoren, PMO-medewerkers en planners nodig zijn, zou één ervaren projectmanager met een team van AI-agents hetzelfde werk kunnen uitvoeren. Ook PMO's zullen hierdoor veranderen. Het verzamelen en consolideren van informatie wordt grotendeels geautomatiseerd. De focus verschuift naar:

• portfoliosturing;
• strategische besluitvorming;
• governance;
• organisatieontwikkeling;
• interventies bij complexe projecten.

De succesvolle projectprofessional van 2030 onderscheidt zich dan niet door het mooiste dashboard te maken, maar door de optimale samenwerking tussen mensen en AI te organiseren.

Scenario 3: Projectmanagement zonder projectmanager

Het derde scenario is het meest ingrijpend. Wat als sommige projecten helemaal geen dedicated projectmanager meer nodig hebben? Stel dat een organisatie een doel formuleert. Een AI-systeem:

• vertaalt dit doel naar deliverables;
• maakt de planning;
• bepaalt afhankelijkheden;
• alloceert resources;
• bewaakt voortgang;
• communiceert met stakeholders;
• stuurt bij waar nodig.

Alleen wanneer complexe afwegingen of bestuurlijke keuzes nodig zijn, wordt een mens betrokken. Voor sterk gestandaardiseerde, voorspelbare en datagedreven projecten is dit scenario minder sciencefiction dan het misschien klinkt. Vergelijk het met reisbureaus. De behoefte aan reizen is niet verdwenen. De tussenpersoon grotendeels wel. Zou iets vergelijkbaars kunnen gebeuren met projectmanagement? Voor bepaalde typen projecten zeker. Maar juist dan wordt zichtbaar waar de echte menselijke meerwaarde ligt.

De paradox van projectmanagement

Hier ontstaat een interessante tegenstelling.

Aan de ene kant voorspelt PMI een enorme groei in de behoefte aan projectprofessionals. Aan de andere kant neemt AI steeds meer projectmanagementtaken over. Beide kunnen tegelijkertijd waar zijn. We kunnen meer projectmanagement nodig hebben dan ooit tevoren, terwijl er minder behoefte ontstaat aan mensen die het vak op de traditionele manier uitvoeren. Dat is de echte paradox.

• Niet het vak staat ter discussie.
• De invulling van het vak wel.

Wat AI waarschijnlijk niet snel overneemt

Hoe meer een project draait om structuur, herhaling en informatieverwerking, hoe groter de kans op automatisering. Maar er zijn ook competenties die juist belangrijker worden:

• leiderschap;
• onderhandelen;
• conflicthantering;
• politieke sensitiviteit;
• ethische afwegingen;
• omgaan met ambiguïteit;
• vertrouwen opbouwen;
• strategisch denken.

AI kan een rapport analyseren. Maar kan AI een gespannen directievergadering lezen? Kan AI aanvoelen dat het probleem achter een conflict iets anders is dan wat wordt uitgesproken? Kan AI verantwoordelijkheid nemen voor een besluit waarbij alle opties nadelen hebben? Dat zijn juist de situaties waarin projectmanagers traditioneel hun grootste waarde leveren.

Een vraag voor iedere BPUG'er

Misschien is het tijd voor een eenvoudige oefening.

Kijk eens terug op de afgelopen week. Niet naar je functiebeschrijving, maar naar wat je daadwerkelijk hebt gedaan. Hoeveel tijd besteed je aan:

• informatie verzamelen?
• rapportages maken?
• planningen bijwerken?
• voortgang monitoren?
• administratieve coördinatie?

En hoeveel tijd besteed je aan:

• besluiten nemen?
• stakeholders beïnvloeden?
• conflicten oplossen?
• richting geven?
• onzekerheid managen?
• strategische keuzes maken?

De tweede categorie vormt waarschijnlijk de kern van jouw toekomstbestendigheid. De projectmanager van 2030 wordt mogelijk niet meer betaald voor het weten wat er gebeurt in een project. AI weet dat waarschijnlijk eerder en beter. De echte waarde zit steeds meer in het beantwoorden van andere vragen:

• Wat betekent dit?
• Waarom is dit belangrijk?
• Wat moeten we nu doen?
• En wat doen we als er geen duidelijk antwoord bestaat?

Tot slot

De vraag is niet of projectmanagement een toekomst heeft. Die toekomst lijkt juist groter dan ooit. De vraag is of wij als projectprofessionals bereid zijn mee te veranderen. Misschien verdwijnt de projectmanager van vandaag inderdaad gedeeltelijk. Maar daar staat tegenover dat een nieuwe generatie projectprofessionals ontstaat: minder administrateur, meer leider, strateeg, verbinder en regisseur van mens én AI.

En misschien is dát wel de belangrijkste vraag voor de komende jaren:

Wordt de projectmanager vervangen door AI? Of wordt vooral vervangen wat de projectmanager vandaag nog doet?

Dit artikel is gebaseerd op een blog van een internationale projectmanagementexpert, aangevuld met recente inzichten van PMI en Gartner over de impact van AI op het projectmanagementvak.